युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले युद्ध अन्त्यको नयाँ प्रयासस्वरूप रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग प्रत्यक्ष भेटवार्ताको प्रस्ताव गरेका छन् ।
पुटिनलाई पठाइएको खुला पत्रमा जेलेन्स्कीले युरोपको युद्ध फेरि अमेरिकाको मुख्य ध्यानमा फर्किने समयसम्म “केवल पर्खिरहनु गलत हुने” बताएका छन् । उनले युक्रेन र रुसबीच “प्रत्यक्ष संवाद” मार्फत मात्र शान्ति सम्भव हुने उल्लेख गरेका छन् ।
जेलेन्स्कीले प्रस्तावित वार्ताको अवधिभर पूर्ण युद्धविराम गर्न पनि आह्वान गरेका छन् । तर बिहीबार पुटिनले यस्तो युद्धविरामको सम्भावना अस्वीकार गरेका थिए ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बिहीबार दुई नेताबीच भेट भए “राम्रो हुने” बताएका छन् ।
क्रेमलिनले जेलेन्स्कीको पत्र प्राप्त भएको पुष्टि गर्दै पुटिनलाई त्यसबारे जानकारी गराइने जनाएको छ ।
जेलेन्स्कीको पत्रको भाषा कडा र व्यंग्यात्मक शैलीको थियो । उनले युक्रेनले हालै रुसी भूभागमा गरेको आक्रमणतर्फ संकेत गर्दै पुटिनमाथि कटाक्ष गरेका छन् ।
पत्रमा जेलेन्स्कीले भनेका छन्, “२६ वर्ष सत्तामा रहेपछि उमेरको असर देखिन थालेको छ ।”
उनले पत्रमार्फत प्रत्यक्ष निम्तो पनि दिएका छन् ।
“युक्रेन यो युद्ध तपाईं र हामीबीचको प्रत्यक्ष संवादमार्फत अन्त्य गर्न प्रस्ताव गर्दछ । म बैठकको प्रस्ताव गर्दैछु,” जेलेन्स्कीले लेखेका छन् ।
यो प्रस्ताव नयाँ भने होइन। यसअघि पनि युक्रेनी नेताले यस्तो प्रस्ताव गरेका थिए । क्रेमलिनले पहिलेझैं प्रतिक्रिया दिँदै जेलेन्स्की पुटिनलाई भेट्न मस्को आउन सक्ने बताएको छ।
यसपटक उल्लेखनीय कुरा भनेको किभले अमेरिका “इरानको विषयमा पूर्ण रूपमा केन्द्रित” रहेको सार्वजनिक रूपमा स्वीकार गर्नु हो ।
“युरोपको युद्ध फेरि अमेरिकाको ध्यानको केन्द्रमा फर्किन्छ भनेर पर्खिरहनु गलत हुन्छ,” जेलेन्स्कीले पत्रमा लेखेका छन् ।
उता, सेन्ट पिटर्सबर्गमा विदेशी पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै पुटिनले युक्रेनसँग सम्झौता गर्न आफू “निश्चित रूपमा तयार र इच्छुक” रहेको बताए। तर उनले सम्झौताका लागि केही सम्झौता गर्नुपर्ने बताए ।
पुटिनले ट्रम्प इरान मामिलामा व्यस्त भएकाले युरोपेली संघले जेलेन्स्कीलाई भूभाग छोड्न मनाउन सक्ने संकेत गरे ।
पुटिनको पुरानो अडानअनुसार युक्रेनले रुसले धेरैजसो कब्जा गरेका डोनेत्स्क, लुहान्स्क, खेरसोन र जापोरिझ्झिया क्षेत्रबाट पछि हट्नुपर्नेछ र नेटोमा सामेल हुने प्रयास त्याग्नुपर्नेछ ।
तर युक्रेनले भूभाग छोड्ने कुरा अस्वीकार गर्दै आएको छ। किभको भनाइमा यस्तो गरे रुसलाई फेरि आक्रमण गर्न प्रोत्साहन मिल्नेछ । रुसले सन् २०१४ मा क्रिमिया अवैध रूपमा गाभेको आठ वर्षपछि सन् २०२२ मा युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु गरेको थियो ।
हालका महिनाहरूमा युद्धविराम वार्ता ठप्प छन् । यसअघि जेनेभा, अबुधाबी र इस्तानबुलमा भएका शान्ति वार्ताहरू पनि सफल हुन सकेका थिएनन् ।
१८ सयभन्दा बढी शब्दको पत्रमा जेलेन्स्कीले लेखेका छन्, “तपाईंको युद्धले हाम्रो देशमा जे ल्याएको छ, त्यसपछि हामी युक्रेनीहरू रुसी सैनिकहरूको भविष्यप्रति चिन्तित छौँ भन्ने होइन । तर मलाई युक्रेनीहरूको चिन्ता छ। हामी आफ्ना मानिसहरू गुमाइरहेका छौँ, र हरेक क्षति हाम्रो लागि पीडादायी छ ।”
जेलेन्स्कीले रुसीहरू पनि युक्रेनी ड्रोन र मिसाइल आक्रमण, इन्धन अभाव, मूल्यवृद्धि र युद्धबाट थाकिसकेको बताएका छन् ।
“यो युद्धबाट बाहिर निस्किने बाटो अपनाउन नडराउनुहोस् । अहिले तपाईंबाट चाहिएको मुख्य कुरा यही हो,” उनले पुटिनलाई आग्रह गरे ।
जेलेन्स्कीका अनुसार प्रत्यक्ष वार्ता स्विट्जरल्याण्ड वा टर्की जस्ता कुनै देशमा हुन सक्छ ।
युक्रेनी विदेशमन्त्री आन्द्रेई सिबिहाले यो खुला पत्रलाई “युद्ध अन्त्य गर्ने गम्भीर र अर्थपूर्ण प्रस्ताव” भनेका छन् ।
“हामी यस प्रस्तावमा अर्थपूर्ण प्रतिक्रियाको अपेक्षा गर्छौँ। अब युद्ध अन्त्य गर्ने समय हो। शान्ति रोज्ने समय हो,” उनले भने ।
जेलेन्स्कीको पत्र त्यही दिन आएको हो, जुन दिन पुटिन सेन्ट पिटर्सबर्गमा आयोजित ठूलो आर्थिक मञ्चमा सहभागी थिए ।
यसको अघिल्लो दिन किभले सेन्ट पिटर्सबर्गको बाहिरी क्षेत्रमा ड्रोन आक्रमण गरेको थियो । जेलेन्स्कीले आफ्नो पत्रमा त्यसलाई “भेट दिन गएको” भन्दै उल्लेख गरेका छन् ।
अर्कोतर्फ, रुसी समर्थित अधिकारीहरूले कब्जामा रहेको क्रिमियाको राजधानी सिम्फेरोपोलमा भएको आक्रमणमा चार जनाको मृत्यु भएको आरोप युक्रेनमाथि लगाएका छन् । युक्रेनले भने आफूले इन्धन डिपोमा प्रहार गरेको जनाएको छ ।
बिहीबारको पत्रकार सम्मेलनमा पुटिनले सम्भावित भेट वा सम्झौतामाथि नै शंका व्यक्त गरे ।
“जेलेन्स्की युक्रेनका वैध प्रतिनिधि हुन् कि होइनन्, यो कानुनी विश्लेषणको विषय हो,” पुटिनले भने । यो रुसले दोहोर्याउँदै आएको तर्क हो, किनकि जेलेन्स्कीको कार्यकाल सन् २०२४ मेमा सकिएको थियो र त्यसयता राष्ट्रपति निर्वाचन भएको छैन ।
तर रुसको आक्रमणपछि युक्रेनमा मार्शल ल लागू भएकाले त्यहाँ निर्वाचन स्थगित छ ।
ट्रम्पले भने अमेरिका दुई देशलाई शान्तिको नजिक ल्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिकामा रहेको बताएका छन् ।
“मलाई लाग्छ उनीहरू भेटे राम्रो हुन्छ। उनीहरूले भेट्नुपर्छ । यो काम टुंग्याउनुपर्छ,” ट्रम्पले भने ।
दुवै पक्षले गर्नुपर्ने सम्झौताबारे सोध्दा ट्रम्पले “त्यसबारे अहिले भन्न नचाहेको” बताए ।
“म चाहन्छु दुवै पक्षले केही सम्झौता गरून्, र मलाई लाग्छ उनीहरूले गर्नेछन्,” उनले भने ।
प्रतिक्रिया