किन केही मानिसलाई लामखुट्टेले धेरै टोक्छ ?

लामखुट्टेले मानिसलाई टोक्नु केवल संयोग होइन । वैज्ञानिकहरूका अनुसार हाम्रो सास, शरीरको तापक्रम र छालाबाट निस्कने गन्धले कसलाई टोक्ने भन्ने निर्णय गर्न लामखुट्टेलाई मद्दत गर्छ ।

कुनै समूहमा चार जना बसेका छन् भने एउटै व्यक्तिले करिब ९० प्रतिशत टोकाइ आकर्षित गर्न सक्छ । यसको कारण “मिठो रगत” होइन, शरीरबाट निस्कने जैविक संकेतहरू हुन् ।

पोथी लामखुट्टेले अण्डा उत्पादनका लागि आवश्यक प्रोटिन पाउन मानिसको रगत चुस्छ । उसले करिब १० मिटर टाढाबाट नै मानिसको सासबाट निस्कने कार्बनडाइअक्साइड पत्ता लगाउन सक्छ ।

यसैले वयस्क मानिस बच्चाभन्दा बढी आकर्षक हुन्छन् । व्यायाम गरेपछि मानिस बढी टोकाइको जोखिममा पर्छ । ठूलो शरीर भएका मानिसले बढी कार्बनडाइअक्साइड निकाल्ने भएकाले लामखुट्टेलाई बढी तान्न सक्छन् ।

लामखुट्टे तातो र ओसिलो वातावरणतर्फ आकर्षित हुन्छ। यस कारण गर्भवती महिलालाई लामखुट्टेले झण्डै दोब्बर बढी टोक्न सक्छ । व्यायाम गर्ने मानिस तत्कालपछि बढी आकर्षक बन्छन् । ज्वरो वा शरीर तातो हुँदा पनि जोखिम बढ्न सक्छ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार अन्तिम निर्णय छालाबाट निस्कने गन्धले गर्छ । छालामा रहेका ब्याक्टेरियाले पसिना र अन्य पदार्थलाई तोडेर जैविक कम्पाउण्ड बनाउँछन् । यी रसायन हावामा मिसिन्छन् र लामखुट्टेले सजिलै पत्ता लगाउँछ ।

अमेरिकाको रकफेलर विश्वविद्यालयमा गरिएको अध्ययनले केही मानिसको छालाबाट निस्कने कार्बोक्सिलिक एसिडको मात्रा धेरै भएकाले उनीहरू लामखुट्टेका लागि अत्यन्त आकर्षक हुने देखाएको छ । सबैभन्दा आकर्षक व्यक्तिको स्कोर सबैभन्दा कम आकर्षक व्यक्तिभन्दा १०० गुणा बढी थियो ।

जुम्ल्याहामा गरिएको अध्ययनले समान जीन भएका जुम्ल्याहालाई लामखुट्टेले लगभग समान रूपमा टोक्ने देखायो । यसले लामखुट्टे आकर्षित गर्ने गन्ध आंशिक रूपमा वंशाणुगत पनि हुन सक्छ भन्ने संकेत गर्छ ।

लामखुट्टेकाे टाेकाइकाे सबै मानिसको प्रतिक्रिया समान हुँदैन । कसैलाई ठूलो, रातो र धेरै चिलाउने डाबर आउँछ । कसैलाई सानो रातो बिन्दु मात्र देखिन्छ । कसैलाई टोकिएको थाहा नै नहुन सक्छ । यसैले “मलाई धेरै टोक्छ” भन्ने अनुभूति कहिलेकाहीँ शरीरको प्रतिरक्षा प्रतिक्रियाका कारण पनि हुन सक्छ ।